Cartref:
Home:

Newyddion:
News:

Llyfrau/Adolygu:
Books/Reviews:


Cerddi
:
Poems:

Cysylltu:
Contact:

04/03/2017

Cofio canmlwyddiant Hedd Wyn - comisiwn gan y Brifwyl.

Ganrif yn l, roedd y Rhyfel Byd Cyntaf ar ei hanterth, gyda miloedd o fechgyn ifanc eisoes wediu lladd, a rhagor yn cael eu hanfon ir Rhyfel bron yn ddyddiol.

Roedd y dyddiau o ddewis mynd yn filwr wedi hen ddiflannu a phob bachgen a dyn ifanc iach yn cael eu recriwtio i ymuno r Fyddin au hanfon i ymladd dros Brydain ar gyfandir Ewrop.

Brwydr a fydd yn cael ei choffau eleni yw Brwydr Passchendaele, cyflafan waedlyd ac erchyll lle y collodd dros hanner miliwn o ddynion eu bywydau, tua 325,000 ohonyn nhw o Fyddin Prydain a 260,000 o Fyddin yr Almaen. Parodd y frwydr am ychydig dros dri mis, wrth ir ddwy ochr geisio ennill tir yng ngorllewin Fflandrys ger dinas Ypres.

Mae perthnasedd arbennig ir frwydr hon yn hanes Cymru a hanes yr Eisteddfod Genedlaethol. Ar 31 Gorffennaf 1917, diwrnod cyntaf y frwydr, lladdwyd Ellis Humphrey Evans, gwr ifanc o Drawsfynydd, bardd disglair a oedd wedi cystadlu am Gadair yr Eisteddfod y flwyddyn honno.

Lladdwyd Hedd Wyn, fel roedd pawb yn ei adnabod, cyn iddo gael gwybod ei fod wedi ennill y Gadair, ac yn y seremoni a gynhaliwyd yn yr Eisteddfod ym Mhenbedw ar 6 Medi 1917, brin fis ar l ei farwolaeth, taenwyd lliain du dros y Gadair er cof amdano.

Erbyn heddiw, mae storir Gadair Ddu ac aberth y bardd ifanc yn rhan annatod o hanes Cymru, yn cynrychioli colled pob teulu ar hyd a lled Cymru, ac yn symbol o erchylltra rhyfel ar gymuned a adawyd ar l. Gan gymryd ysbrydoliaeth o hanes Hedd Wyn, ar genhedlaeth o fechgyn na ddaeth adref or Rhyfel, bydd yr Eisteddfod Genedlaethol eleni yn agor gyda pherfformiad arbennig a fydd yn coffaur Rhyfel union ganrif yn l, a hynny drwy lygaid y bobl.

Teitl y gwaith yw A Oes Heddwch? Teitl syn berthnasol, nid yn unig yng nghyd-destun y Rhyfel, ond hefyd yng nghyd-destun yr Eisteddfod a seremonaur Orsedd.

Rhan or cofio unigryw hwn fydd Gorffwysgan newydd gan y cyfansoddwr arobryn i wreiddiau ym Mn, Paul Mealor, gydar geiriau wediu creun arbennig gan y bardd adnabyddus, Grahame Davies.

Bydd y gwaith yn cael ei berfformio gan Gr yr Eisteddfod Genedlaethol a Cherddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC, fel rhan o gyfanwaith mwy, syn sicr o gyffwrdd y gynulleidfa ym Mhafiliwn yr Eisteddfod ym Mn.

Wrth drafod y gwaith ar bardd ai hysbrydolodd, dywedodd Paul Mealor, Mae hanes Hedd Wyn yn adnabyddus i unrhyw un sydd wedii fagu yng Nghymru, ac maen anrhydedd mawr i gael bod yn rhan or gwaith hwn syn ei goffau drwy gerddoriaeth.

Bwriad y gwaith hwn, gyda geiriau gwreiddiol a dirdynnol Grahame Davies, yw cynnig ambell funud o heddwch a myfyrdod ym mlwyddyn ei ganmlwyddiant, i goffaur dyn, ei hanes ai farddoniaeth.

Mae gan deulur bardd Grahame Davies gysylltiad agos gydar Rhyfel Mawr, gan iw daid, John William Davies, ymladd yn y Ffiwsilwyr Cymreig yn ystod y cyfnod, ac meddai,

Mae hanes Hedd Wyn yn rhan annatod o'n profiad fel Cymry, yn un o storau mwyaf dirdynnol y Rhyfel Byd Cyntaf fel y cyfryw, ac yn symbol o golli cenhedlaeth o fechgyn ifanc.

Braint fawr oedd ceisio canfod geiriau newydd i adlewyrchu'r profiad o golled ac i gydweithio eto gyda chyfansoddwr mor hynod dalentog Paul Mealor."

Mae Cr yr Eisteddfod yn ymarfer y Requiem ar hyn o bryd, ac wedi cael modd i fyw yn canur gwaith, a dywed Mari Lloyd Pritchard, syn cyd-lynur prosiect, Mae pawb syn canu mewn cr yn ymwybodol o waith Paul Mealor, ac yn falch iawn or cyfle i gael perfformio darn oi waith, a hynny gyda geiriau arbennig iawn Grahame Davies.

Noson agoriadol yr Eisteddfod fydd premiere y gwaith arbennig hwn, ac maer ffaith ein bod yn perfformio ar lwyfan y Pafiliwn, a hynny i goffau canmlwyddiant y Rhyfel Mawr a Hedd Wyn yn anrhydedd mawr i ni yma yng Nghr Eisteddfod Ynys Mn.

Maer Orffwysgan yn rhan o gyfanwaith A Oes Heddwch, gyda rhannau eraill y gwaith wediu cyfansoddi gan Aled a Dafydd Hughes, syn fwyaf adnabyddus fel dau o frodyr y band Cowbois Rhos Botwnnog.

Maer geiriau i waith y ddau frawd wediu cyfansoddi gan Guto Dafydd, ar cyfan wedii greu yn dilyn cyfres o weithdai a gweithgareddau cymunedol yn casglu gwybodaeth a gwrando ar straeon a hanesion teuluoedd.

Maer gwaith wedii drefnu ar gyfer Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC gan John Quirk, a Siwan Llynor syn gyfrifol am lwyfannur prosiect. Yn ogystal r Cr ar Gerddorfa, bydd amryw o unawdwyr amlwg hefyd yn perfformio ar y noson, a bydd enwaur rhain yn cael eu cyhoeddi dros yr wythnosau nesaf.

Maer prosiect hwn yn bartneriaeth rhwng yr Eisteddfod Genedlaethol, Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri, Cyngor Gwynedd, Cyngor Ynys Mn, Cyngor Celfyddydau Cymru a Cherddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC. Bydd tocynnau ar werth o 3 Ebrill, ac ar gael o wefan yr Eisteddfod, www.eisteddfod.cymru, neu drwy ffonio 0845 4090 800. Bydd tocynnau bargen gynnar ir cyngherddau ar gael tan 30 Mehefin.

Cynhelir Eisteddfod Genedlaethol Ynys Mn o 4-12 Awst. Am ragor o wybodaeth ewch ar-lein.

Home


News


Books/Reviews


Poems


Contact


Website created by
Mabmedia